In het kader van Open Monumentendag met als thema “Restauratie en herbestemming van agrarisch erfgoed”, organiseert Stichting Martenastate in Koarnjum op zaterdag 12 september een bijzonder programma met rondleidingen van de architecten ir. Gerard Brouwer en ir. Jaap Ruedisulj. Tijdens de rondleidingen belichten zij de restauratie en herbestemming van de naastgelegen dorpsboerderij en het lytshús, thans Martena Zathe geheten en onderdeel van landschapspark Martenastate.
De rondleidingen starten om 10.00 uur, 12.00 uur, 14.00 uur en 16.00 uur. De deelname is gratis en reservering is niet nodig. Bij aanvang van elke rondleiding graag verzamelen bij ingang Martena Zathe, Martenawei 4, Koarnjum.
In juli 2025 zijn de voormalige dorpsboerderij uit 1863 en het bijbehorende lytshús uit 1910, aangewezen als beschermd gemeentelijk monument, mede als een erkenning van het belang van agrarisch erfgoed. Belangrijke afweging voor deze aanwijzing is onder meer dat de boerderij een kenmerkend voorbeeld is van een Friese negentiende-eeuws-kop-hals-rompboerderij. Onder leiding van architect Jaap Ruedisulj is in 2024 een ingrijpende restauratie van boerderij en lytshús afgerond.
Gerard Brouwer is naast architect/restauratiedeskundige, tevens bestuurder bij Boerderijenstichting Fryslân, www.boerderijenstichtingfryslan.nl. In Fryslân zullen talrijke boerderijen in de naaste toekomst in aanmerking (moeten) komen voor restauratie en herbestemming. Martena Zathe geldt als een geslaagd project dat als voorbeeld kan dienen voor restauraties elders in de provincie.
Boerderijenstichting Fryslân spant zich ten zeerste in om deze ontwikkeling aan de orde te stellen bij provincie en gemeenten. Deze karakteristieke bouwkunst is onderdeel van de plattelandscultuur.
Vooraf en aansluitend aan de elke rondleiding zijn bezoekers van harte uitgenodigd om verder het landschapspark Martenastate te verkennen en/of gebruik te maken van de horeca in de Túnmanswente, de voormalige tuinmanswoning.
Verder zijn zes panelen met tekst en een audiotour met QR-code geplaatst langs de Martenawei en Swarte Singel met informatie over enkele historische personages in en rond Martenastate. Deze informatieve podwalk is individueel toegankelijk tot 30 september via de mobiele telefoon.
